Magda Kwiatkowska
Święty Mikołaj to postać, która kojarzy się z magią świąt i dziecięcą radością. Ale kim tak naprawdę jest ten starszy, brodaty pan w czerwonym płaszczu? Okazuje się, że jego wizerunek i tradycje z nim związane różnią się w zależności od kraju. Nie wszędzie jednak przynosi on prezenty – w niektórych regionach jego rolę pełnią zupełnie inne postacie. Przyjrzyjmy się różnym obliczom Świętego Mikołaja oraz miejscom, gdzie jego obecność jest całkiem nieznana.
Święty Mikołaj to bez wątpienia symbol Bożego Narodzenia w kulturze zachodniej, ale jego wizerunek i tradycje związane z obdarowywaniem mają różnorodne formy na całym świecie. Od Laponii po Amerykę Północną, od Hiszpanii po Japonię – w każdej kulturze Mikołaj jest postrzegany nieco inaczej. Nie zawsze jest to ten sam brodaty staruszek, a niekiedy jego miejsce zajmują zupełnie inne postacie. Co więcej, w niektórych zakątkach globu Mikołaj jest całkowicie nieznany, a tradycje świąteczne przybierają inne, równie ciekawe formy.
Święty Mikołaj — skąd pochodzi legenda?
Legenda o Świętym Mikołaju sięga IV wieku, kiedy to biskup Mikołaj z Miry (dzisiejsza Turcja) stał się znany ze swojej hojności i dobroci wobec biednych. To właśnie on stał się pierwowzorem dzisiejszej postaci, którą znamy jako Świętego Mikołaja. Jego dobroczynność i troska o innych były inspiracją do tego, aby stał się symbolem dawcy prezentów. W późniejszych wiekach, szczególnie w Europie, historia ta ewoluowała, a postać Mikołaja stała się coraz bardziej popularna, zyskując nowe cechy i tradycje.
Dlaczego to właśnie Święty Mikołaj przynosi prezenty?
Postać Mikołaja stała się symbolem hojności i dzielenia się z innymi. Tradycja obdarowywania prezentami nawiązuje do idei czynienia dobra, szczególnie w okresie Bożego Narodzenia, który jest czasem miłości, wspólnoty i radości. Święty Mikołaj stał się uniwersalnym symbolem, który przypomina o znaczeniu niesienia pomocy i dzielenia się tym, co mamy.
Wizerunek Mikołaja, który przynosi prezenty, ukształtował się w dużej mierze w XIX wieku, kiedy to dzięki literaturze i reklamom zaczęto go przedstawiać jako starszego, uśmiechniętego pana w czerwonym płaszczu. Popularność tej postaci wzrosła szczególnie w Ameryce Północnej, gdzie za sprawą ilustracji Thomasa Nasta oraz kampanii reklamowych Coca-Coli z lat 30. XX wieku Święty Mikołaj przybrał formę, którą znamy dzisiaj.
Jak wygląda Mikołaj na świecie?
Sinterklaas w Holandii
W Holandii Święty Mikołaj znany jest jako Sinterklaas. Jego wizerunek jest zbliżony do biskupa, co nawiązuje do historycznego biskupa Mikołaja z Miry. Sinterklaas przybywa do Holandii w połowie listopada, tradycyjnie przypływając statkiem z Hiszpanii. Towarzyszą mu pomocnicy, znani jako Zwarte Piet (Czarny Piotruś), którzy pomagają rozdawać prezenty dzieciom. Główne święto obchodzone jest 5 grudnia, kiedy to Sinterklaas odwiedza domy i zostawia upominki w butach dzieci, które były grzeczne.
Ded Moroz w Rosji
W Rosji i innych krajach Europy Wschodniej odpowiednikiem Świętego Mikołaja jest Ded Moroz (Dziadek Mróz). Ded Moroz przynosi prezenty nie na Boże Narodzenie, lecz na Nowy Rok, co wiąże się z tradycją obchodzenia świąt zgodnie z kalendarzem juliańskim. Towarzyszy mu wnuczka, Śnieżynka (Snieguroczka), która pomaga mu rozdawać prezenty. Ded Moroz ubrany jest w długi, często niebieski płaszcz, a zamiast sań z reniferami używa trojek zaprzęgów konnych. Jego wizerunek symbolizuje zimę i obfitość.
Julenissen w Skandynawii
W krajach skandynawskich, takich jak Norwegia, Dania czy Szwecja, prezenty przynosi Julenissen. Jest to postać, która łączy cechy Świętego Mikołaja z folklorystycznym gnomem, znanym jako nisse. Julenissen nosi czerwony strój, przypominający tradycyjne ubrania gnomów, i mieszka w lesie. Dzieci zostawiają mu mleko i ciasteczka, aby podziękować za prezenty. W Skandynawii Julenissen jest postacią bliską naturze, która symbolizuje jedność z przyrodą i rodzinną bliskość.
Befana we Włoszech
We Włoszech to nie Święty Mikołaj, lecz Befana przynosi prezenty. Befana to stara czarownica, która odwiedza dzieci w nocy z 5 na 6 stycznia, czyli w Święto Trzech Króli (Epifania). Według legendy, Befana szukała Dzieciątka Jezus, lecz nigdy go nie odnalazła, dlatego każdego roku odwiedza dzieci i zostawia im upominki. Grzeczne dzieci dostają słodycze, a niegrzeczne – węgiel. Befana symbolizuje zakończenie okresu świątecznego i stanowi ważny element włoskich obchodów Bożego Narodzenia.
Święty Mikołaj w Stanach Zjednoczonych
W Stanach Zjednoczonych Święty Mikołaj, znany jako Santa Claus, jest jedną z najważniejszych postaci świątecznych. Jego wizerunek to efekt wielu lat ewolucji i wpływów różnych kultur. Santa Claus mieszka na Biegunie Północnym, gdzie wraz z elfami przygotowuje prezenty dla dzieci. W nocy z 24 na 25 grudnia przylatuje saniami zaprzężonymi w renifery i wchodzi do domów przez komin, aby zostawić prezenty pod choinką. Amerykański Santa Claus jest symbolem radości, hojności i magii świąt.
Gdzie na świecie nie zna się Świętego Mikołaja?
Japonia
W Japonii Święty Mikołaj nie jest postacią tradycyjnie związaną z Bożym Narodzeniem. Choć w miastach można zobaczyć jego wizerunek, a święta są obchodzone w stylu zachodnim, to nie ma on takiego znaczenia jak w krajach chrześcijańskich. W Japonii Boże Narodzenie jest raczej okazją do spotkań towarzyskich i romantycznych, a nie rodzinną uroczystością związaną z obdarowywaniem prezentami. Popularniejsze jest obdarowywanie się prezentami na Nowy Rok.
Indie
W Indiach, gdzie chrześcijanie stanowią niewielki procent populacji, Święty Mikołaj nie jest postacią powszechnie znaną. W regionach o większej liczbie chrześcijan, takich jak Goa, Mikołaj jest obecny, ale w większości kraju święta mają bardziej lokalny charakter, a postać Świętego Mikołaja jest traktowana jako symbol zachodniej kultury.
Bliski Wschód
W krajach Bliskiego Wschodu, gdzie dominują religie takie jak islam, tradycja Świętego Mikołaja jest mało znana. W takich krajach jak Arabia Saudyjska czy Zjednoczone Emiraty Arabskie Boże Narodzenie nie jest świętem obchodzonym na szeroką skalę, a Święty Mikołaj jest postacią znaną głównie z filmów i popkultury, ale nie ma związku z lokalnymi tradycjami.
Różne oblicza Świętego Mikołaja pokazują, jak bogate i zróżnicowane są tradycje bożonarodzeniowe na świecie. Każda kultura wnosi coś wyjątkowego do świątecznej atmosfery, tworząc mozaikę tradycji, które choć różne, mają wspólny cel — niesienie radości, nadziei i wspólnoty.
News
i bądź zawsze na bieżąco!
