Magda Kwiatkowska
Boże Narodzenie obchodzone jest na całym świecie, ale w różnych miejscach przybiera zupełnie inne, często zaskakujące formy. Niektóre z tych tradycji mogą być dla nas zupełnie obce, jednak stanowią ważną część kultury i świątecznej atmosfery w różnych krajach. Przygotowaliśmy dla Was przegląd nieznanych w Polsce tradycji bożonarodzeniowych, które zaskakują, bawią i wprowadzają magię świąt w odmienny sposób.
Boże Narodzenie to święto, które ma swoje korzenie w tradycjach chrześcijańskich, jednak każda kultura na swój sposób wzbogaciła ten czas o unikalne zwyczaje. W różnych zakątkach globu możemy spotkać się z różnorodnymi obrzędami, które mają na celu celebrowanie wspólnoty, miłości i nadziei. Niektóre z nich mogą wydawać nam się dziwne lub wręcz szalone, ale spełniają swoje zadanie – wprowadzają niepowtarzalny klimat, który kojarzy się właśnie z tym okresem w roku. Zapraszamy do podróży po świecie świątecznych tradycji!
Świąteczne tradycje na świecie
Grudzień to jeden z najpiękniejszych miesięcy w roku, ponieważ kojarzy się z zapachem choinki i piernika, kolorowymi bombkami i migoczącymi światełkami. To także moment, w którym ożywają tradycje wywodzące się z dawnych czasów. Okazuje się, że wiele krajów na świecie posiada własne świąteczne rytuały, których niewtajemniczeni ludzie w ogóle nie połączyliby z Bożym Narodzeniem.
Hiszpania: Tio de Nadal – Świąteczny pień
W Katalonii, regionie Hiszpanii, od dawna panuje tradycja związana z Tio de Nadal, czyli tzw. Świątecznym Pniem. Sięga ona XVIII wieku, a jej głównym elementem jest drewniany pień, który ustawiany jest zazwyczaj koło kominka już 8 grudnia, a dzieci dekorują go najczęściej czerwoną czapką i kocem. Pień jest codziennie „karmiony” przez dzieci słodyczami i orzechami, aby na Boże Narodzenie „wyprodukować” prezenty. Chyba, że były niegrzeczne – wówczas zamiast smakołyków, otrzymają węgiel.
Kulminacyjnym momentem jest Wigilia, kiedy dzieci biją pień kijami, śpiewając specjalne piosenki, które mają zachęcić go do wydania ukrytych w nim prezentów. Najczęściej nucą wtedy: „Caga tió, tió de Nadal / No caguis arengades, que són salades / Caga torrons, que són més bons! (Rób kupę tió, pieńku bożonarodzeniowy/Ale nie wydalaj śledzi, które są słone/ Wydalaj torrons, które są dużo lepsze). Tio de Nadal symbolizuje obfitość i szczęście, a sam rytuał ma na celu wprowadzenie radości i poczucia wspólnoty do świątecznego okresu.
Islandia: Jólasveinar – Trzynastu świątecznych chłopców
W Islandii tradycja świąt obejmuje postacie znane jako Jólasveinar – trzynastu świątecznych chłopców, którzy przypominają nieco nasze mikołaje, jednak mają swoje unikalne cechy. Tradycja ta pochodzi z XVIII wieku i jest mieszanką dawnych wierzeń pogańskich i elementów chrześcijańskich. Chłopcy przychodzą do dzieci w nocy, przez trzynaście dni poprzedzających Boże Narodzenie, a każde dziecko pozostawia im but na parapecie.
Jeśli dziecko było grzeczne, w bucie znajdzie drobne prezenty, takie jak słodycze czy owoce. Jeśli natomiast było nieposłuszne, otrzyma zgniłego ziemniaka. Każdy z chłopców ma swoje imię i charakterystyczne cechy, np. Skyrgámur uwielbia kraść skyr (rodzaj islandzkiego jogurtu). Tradycja Jólasveinar wprowadza do świąt element zabawy, humoru oraz przypomina o konieczności dobrego zachowania.
Japonia: Boże Narodzenie z KFC
Chociaż Boże Narodzenie nie jest w Japonii świętem narodowym, to od lat 70. XX wieku zyskało tam wyjątkową formę dzięki popularności KFC. Wszystko zaczęło się od kampanii reklamowej w 1974 roku pod hasłem „Kurisumasu ni wa Kentakkii” (KFC na Boże Narodzenie), która przekonała Japończyków, że świąteczny posiłek z kurczakiem to doskonały sposób na świętowanie.
Tradycja ta przetrwała do dziś, a w Wigilię Japończycy zamawiają zestawy KFC, które są często rezerwowane nawet na kilka tygodni przed świętami. Jest to swoisty symbol zachodniego stylu życia oraz świątecznej celebracji. Dla wielu rodzin ten rytuał stał się nieodłącznym elementem świąt, który wprowadza nieco zachodniego klimatu do ich domów.
Norwegia: Zakaz używania mioteł
Norwegowie mają dość nietypową tradycję bożonarodzeniową, która sięga czasów pogańskich wierzeń – w Wigilię chowają wszystkie miotły. W dawnych czasach wierzono, że w noc Bożego Narodzenia złe duchy i czarownice przemierzają ziemię, próbując ukraść miotły, aby na nich latać. Dlatego też Norwegowie ukrywają miotły, aby nie przyciągnąć złych mocy.
Choć dziś tradycja ta ma raczej charakter symboliczny, to wciąż jest praktykowana w niektórych regionach Norwegii jako sposób na podkreślenie magicznego i tajemniczego charakteru świąt. Zakaz używania mioteł ma przypominać o tym, że Boże Narodzenie to czas ochrony i bezpieczeństwa w kręgu rodzinnym.
Wenezuela: Rolki na mszę
W stolicy Wenezueli, Caracas, Boże Narodzenie obchodzone jest w dość nietypowy sposób – mieszkańcy udają się na mszę świętą na rolkach. Tradycja ta sięga lat 50. XX wieku i stała się nieodłącznym elementem świąt w tym regionie. Drogi w mieście są zamykane dla ruchu samochodowego, aby umożliwić mieszkańcom bezpieczne dotarcie do kościoła na rolkach.
Ta radosna tradycja jest symbolem wspólnoty i integracji. Uczestnictwo w porannej mszy na rolkach wprowadza atmosferę radości i aktywności fizycznej do świąt, co jest również sposobem na przełamanie konwencji i wprowadzenie odrobiny zabawy w religijny rytuał.
Filipiny: Festiwal Gigantycznych Lampionów
Na Filipinach Boże Narodzenie rozpoczyna się z wielką pompą podczas Festiwalu Gigantycznych Lampionów, który odbywa się w San Fernando. Tradycja ta narodziła się na początku XX wieku, kiedy to mieszkańcy miasta zaczęli rywalizować w tworzeniu coraz większych i bardziej skomplikowanych lampionów. Lampiony, nazywane Parolami, symbolizują Gwiazdę Betlejemską, która prowadziła Trzech Króli do miejsca narodzin Jezusa.
Dziś festiwal przyciąga turystów z całego świata, a lampiony osiągają nawet 6 metrów wysokości i są pięknie zdobione, aby olśnić widzów swoim blaskiem. Ta tradycja symbolizuje nadzieję, światło i wspólnotę, a sam festiwal jest okazją do zjednoczenia mieszkańców w radosnym świętowaniu.
Etiopia: Genna – Boże Narodzenie po etiopsku
W Etiopii Boże Narodzenie, znane jako Genna, obchodzone jest 7 stycznia zgodnie z kalendarzem juliańskim. Tradycja ta sięga pierwszych wieków chrześcijaństwa, a jej obchody są bardzo uroczyste i pełne duchowej głębi. W noc poprzedzającą Gennę wierni gromadzą się w kościołach na długiej mszy, która trwa do wczesnych godzin porannych. Wszyscy ubrani są w białe stroje, zwane „shamma”, symbolizujące czystość i pokorę.
Genna jest także czasem spotkań rodzinnych oraz wspólnego posiłku, w którym króluje tradycyjna potrawa zwana „doro wat” – ostre duszone kurczaki z przyprawami. Dzień ten jest pełen modlitwy, refleksji i wdzięczności za wspólnotę, co odzwierciedla duchowy charakter etiopskich świąt.
Brazylia: Festiwal Świateł
W Brazylii, poza tradycyjnymi obchodami Bożego Narodzenia, istnieje zwyczaj znany jako Festiwal Świateł (Festa das Luzes). Tradycja ta ma swoje korzenie w portugalskiej kolonizacji i nawiązuje do wprowadzenia chrześcijaństwa w Brazylii. Festiwal ten rozpoczyna się na początku grudnia, a jego kulminacja przypada na Wigilię, kiedy to miasta i domy rozświetlają się setkami lampek i świec.
Mieszkańcy organizują parady świetlne, podczas których niesione są figurki Świętej Rodziny, a także aniołów. Całość przypomina wędrówkę Trzech Króli za gwiazdą prowadzącą ich do Betlejem. Festiwal Świateł symbolizuje nadzieję, jedność i radość z przyjścia na świat Zbawiciela.
Ukraina: Pajęczyny na choince
Na Ukrainie Boże Narodzenie wiąże się z niezwykłą tradycją ozdabiania choinki sztucznymi pajęczynami i pająkami. Zwyczaj ten sięga dawnych wierzeń, według których pająki miały przynosić szczęście i ochronę domu. Legenda głosi, że biedna wdowa z dziećmi nie mogła sobie pozwolić na ozdobienie choinki. Gdy spali, pająki wzięły sprawy w swoje ręce i pokryły drzewko piękną, srebrzystą pajęczyną.
Dziś pajęczyny na choince symbolizują pomyślność, ochronę oraz wspólnotę rodzinną. Ozdoby w postaci pajęczyn mają również przypominać o tym, że Boże Narodzenie to czas cudów i niespodziewanych błogosławieństw.
Słowacja: Rzucanie jedzeniem do sufitu
Na Słowacji, w trakcie świąt Bożego Narodzenia, praktykowany jest dość nietypowy zwyczaj – rzucanie jedzeniem do sufitu. Tradycja ta dotyczy specjalnej potrawy wigilijnej, jaką jest „loksa” (rodzaj placka z makiem). Głowa rodziny bierze kawałek loksy i rzuca nim do sufitu – im więcej jedzenia przylgnie do sufitu, tym więcej szczęścia i urodzaju ma przynieść nadchodzący rok.
Rytuał ten symbolizuje obfitość i dostatek oraz wprowadza element zabawy do świątecznej kolacji. Jest również okazją do zjednoczenia rodziny w atmosferze śmiechu i radości, co jest nieodłącznym elementem słowackiego Bożego Narodzenia.
Grenlandia: Kiviak – Tradycyjne danie świąteczne
Na Grenlandii Boże Narodzenie obchodzone jest w sposób bardzo tradycyjny, a jednym z najbardziej niezwykłych elementów jest przygotowanie dania zwanego „kiviak”. Tradycja ta wywodzi się z kultury inuickiej i polega na fermentacji ptaków morskich (alczyków) w skórze foki. Proces fermentacji trwa kilka miesięcy, dlatego kiviak jest przygotowywany z dużym wyprzedzeniem, aby był gotowy na świąteczny czas.
Choć dla wielu osób danie to może wydawać się nietypowe, dla Grenlandczyków jest ono symbolem przetrwania i więzi z naturą. Kiviak spożywany podczas Bożego Narodzenia przypomina o trudach życia w surowym klimacie Arktyki oraz o konieczności dzielenia się tym, co oferuje środowisko naturalne.
Szwecja: Koza Jul – Symbol świątecznego ducha
W Szwecji jednym z najważniejszych symboli Bożego Narodzenia jest koza Jul (Julbocken). Tradycja ta ma swoje korzenie w pogańskich obchodach przesilenia zimowego, kiedy to koza symbolizowała płodność i dostatek. Współcześnie w mieście Gävle co roku budowana jest gigantyczna figura kozy Jul, wykonana ze słomy. Jest to jedno z największych wydarzeń świątecznych w Szwecji, przyciągające tysiące turystów.
Koza Jul symbolizuje radość i obfitość, a sama tradycja jej stawiania wiąże się z licznymi wyzwaniami – co roku pojawiają się próby podpalenia kozy, które stały się elementem lokalnej „zabawy”. Mimo to, koza Jul jest ważnym symbolem szwedzkich świąt, wprowadzającym do nich element tradycji, wspólnoty i celebracji świątecznego ducha.
Boże Narodzenie na świecie to niezwykła mozaika tradycji, które różnią się w zależności od kultury, historii i lokalnych wierzeń. Każdy z tych zwyczajów wprowadza do świąt wyjątkową magię i przypomina, że niezależnie od tego, jak różne są nasze obrzędy, wszyscy pragniemy w tym czasie miłości, radości i bliskości.
News
i bądź zawsze na bieżąco!
